تزریق دیسکوژل به گردن و کمر برای درمان مشکلات دیسک

تزریق دیسکوژل روشی نوین و کاملاً ایمن برای درمان فتق دیسک گردن، کمر و ناحیه صدری ستون فقرات است که با استفاده از بی‌حسی موضعی انجام می‌شود.

درد اکثر بیماران دچار فتق دیسک فردای روز تزریق دیسکوژل به میزان 80 درصد کاهش می‌یابد. فتق دیسک که با نام‌های بیرون‌زدگی، برجستگی یا سرخوردگی دیسک نیز از آن یاد می‌شود، عارضه بسیار شایعی است. از سال 2019 تاکنون بیش از پنجاه هزار تزریق دیسکوژل برای درمان فتق دیسک انجام شده است؛ نرخ موفقیت این درمان موثر بالغ بر 90 درصد است.

فتق دیسک 


فتق دیسک

حلقه دور دیسک بین‌مهره‌ای بعد از تصادف یا انجام مکرر بعضی حرکات آسیب می‌بیند. فتق دیسک در واقع بیرون زدن هسته دیسک (نوکلئوس پولپوزوس) از محل ضعیف شدن دیواره دیسک است.

اگر برجستگی دیسک به ریشه عصب خروجی از نخاع فشار بیاورد، درد در سطح تحمیل فشار احساس می‌شود. فتق دیسک ممکن است در ناحیه گردنی، صدری یا کمری ستون فقرات رخ دهد. درد ناشی از تحت فشار قرار گرفتن عصب غالباً شدید و ناتوان کننده است. از علائم فتق دیسک می‌توان به فلج شدن، آتروفی عضلات و اختلال‌های حرکتی اشاره کرد.

دیسکوژل ایمپلنتی ژلاتینی بر پایه اتانول و مشتق از سلولز است که اشعه ایکس را از خود عبور نمی‌دهد. این ماده به صورت زیرجلدی در هسته دیسک تزریق می‌شود.

دیسکوژل به دو روش باعث تسکین درد می‌شود؛ اثر اول مکانیکی است، چون دیسکوژل خاصیت آبدوستی (هیدروفیلی) دارد، تزریق آن موجب جابه‌جا شدن مایع داخل دیسک به سمت مرکز می‌شود، در نتیجه فشار از روی ساختار عصبی برداشته می‌شود. اثر دوم زیست‌شیمیایی است و دیسکوژل گیرنده‌های مولد درد را مسدود می‌کند.

کاربردهای تزریق دیسکوژل


پزشک پس از بررسی عکس رادیولوژی بیمار و پرونده پزشکی وی تعیین می‌کند که آیا بیمار معیارهای لازم را برای تزریق دیسکوژل دارد یا خیر. به طور کلی تزریق دیسکوژل برای درمان عارضه‌های زیر توصیه می‌شود:

  • فتق دیسک در ناحیه گردنی، صدری یا کمری ستون فقرات
  • موثر نبودن درمان‌های توانبخشی و یا دارویی پس از گذشته دو یا سه ماه از شروع درمان
  • فتق دیسک درجه 1 ـ 4 براساس طبقه‌‍بندی پفرمن: آنولوس فیبروزوس نباید پاره شده باشد و ماده دیسک نباید از ترک دیواره دیسک خارج شده باشد.
  • برای انجام دادن تزریق دیسکوژل لازم است که فضای دیسک نسبت به حالت اولیه و در مقایسه با دیسک‌های بالایی و پایینی بیشتر از 50 درصد از بین نرفته باشد.
  • در MRI جانبی مشخص شود که برجستگی دیسک بزرگتر از 40 ـ 50 درصد کانال نخاعی نیست.

آمادگی قبل از تزریق دیسکوژل و مراقبت بعد از تزریق

از بیمار خواسته می‌شود که روز قبل از جراحی غذای سبکی بخورد، از نوشیدن مشروبات الکلی و کشیدن سیگار خودداری کند و از صبح روز عمل ناشتا باشد. همچنین نشستن و ایستادن طولانی مدت و پیاده‌روی و رانندگی طولانی‌تر از 15 دقیقه تا یک هفته بعد از تزریق دیسکوژل ممنوع است. به بیماران توصیه می‌شود که بعد از تزریق دیسکوژل استراحت کنند. انجام دادن ورزش‌های متوسط و حرکات کششی پس از گذشت دو تا سه هفته بعد از جراحی مجاز است و به حفظ قدرت عضلات کمک می‌کند. بیمارانی که کار اداری دارند، می‌توانند دو تا سه هفته بعد از تزریق در محل کارشان حاضر شوند؛ در غیر این صورت پزشک زمان مناسب ازسرگیری فعالیت‌های شغلی را تعیین خواهد کرد.

تزریق دیسکوژل


تزریق دیسکوژل

دیسکوژل پروتز ژلاتینی نرمی است که برای درمان فتق دیسک‌های گردنی ، صدری و کمری تزریق می‌شود. تزریق دیسکوژل روشی نوین، کم‌تهاجمی و کاملاً ایمن برای درمان فتق دیسک دردناک ستون فقرات در مراحل اولیه به شمار می‌آید. تزریق دیسکوژل با استفاده از بی‌حسی موضعی انجام می‌شود.

دیسکوژل ایمپلنتی ژلاتینی بر پایه اتانول و مشتق از سلولز است که اشعه ایکس را از خود عبور نمی‌دهد و از روی پوست داخل هسته دیسک ستون فقرات تزریق می‌شود. دیسکوژل از دو طریق به درمان دیسک کمک می‌کند:

  • عملکرد مکانیکی: از آنجایی که دیسکوژل آبدوست است، تزریق آن باعث منتقل شدن مایعات داخل دیسک به سمت مرکز دیسک می‌شود.
  • عملکرد بیوشیمیایی: دیسکوژل گیرنده‌های مولد دردی را که در حلقه دور دیسک یا همان آنولوس فیبروزوس قرار دارند، مسدود می‌کند.

نتیجه تزریق دیسکوژل در اثر دو عملکرد فوق، تسکین درد اکثر بیماران مبتلا به فتق دیسک است.

چون دیسکوژل حاوی ماده‌ای به نام تنگستن است که اشعه ایکس را از خود عبور نمی‌دهد، پزشک هنگام تزریق دیسکوژل می‌تواند پیشرفت درمان را در لحظه با استفاده از رادیوسکوپی کنترل کند.

گزارش‌های پرشمار بیانگر رضایت کامل 85 ـ 90 درصد بیماران از تزریق دیسکوژل است. تصاویر ام آر آی نیز عدم افتادگی فضای دیسک را در بازه زمانی 36 ماه بعد از تزریق دیسکوژل نشان می‌دهد.

تزریق دیسکوژل مستلزم هیچ گونه تبخیر، انجماد یا دیگر واکنش‌های حرارتی یا مکانیکی تهاجمی بر روی دیسک نیست. در تزریق دیسکوژل هیچ فرآیندی انجام نمی‌شود که تخریب دیسک را تسریع کند و هیچ چیزی از دیسک برداشته نمی‌شود.

پزشکان در روش تزریق دیسکوژل می‌توانند فرآیند آبرسانی مجدد به هسته دیسک را آغاز کنند، با التهاب مقابله کنند، ترک‌های موجود در دیواره ضعیف دیسک را پر کنند و از همه مهم‌تر گیرنده‌های درد را در موضع درمان مسدود کنند.

دیسکوژل شرایطی را برای درمان سریع و دائمی فتق دیسک فراهم می‌کند و از فروپاشی تدریجی فضای دیسک جلوگیری می‌کند.

سازو کار عملکرد دیسکوژل 


دیسکوژلی که در مرکز دیسک تزریق می‌شود، اثری اسمزی دارد و مایع دیسک برجسته را به تدریج از اطراف دیسک به سمت مرکز دیسک جذب می‌کند. به این ترتیب مرکز دیسک بازسازی می‌شود و فشار برجستگی دیسک از روی ریشه عصب برداشته می‌شود. به علاوه دیسکوژل ترک‌های موجود در دیواره دیسک را که در اثر ساییدگی دیسک ایجاد شده است، پر می‌کند. به این ترتیب مواد التهابی داخل دیسک نمی‌تواند از ترک دیواره دیسک بیرون بزند و باعث تحریک ریشه عصب شود. اصطلاح پزشکی مناسب برای تزریق دیسکوژل با توجه به این عملکرد "نوکلئولیز" است، چون دیسکوژل در واقع هسته دیسک بین مهره‌ای را تخریب می‌کند.

در چه شرایطی تزریق دیسکوژل ضرورت مییابد؟

فتق دیسک عصب‌های مجاور دیسک را تحریک می‌کند و به درد، خشکی یا ضعف بازو یا پا دامن می‌زند. فتق دیسک پی‌آمد تغییرات فرسایشی دیسک‌های بین‌مهره‌ای است ـ این دیسک‌ها ضربه‌گیرهایی غضروفی هستند که بین مهره‌ها قرار دارند.

زمان مناسب تزریق دیسکوژل

درد ناشی از فتق دیسک 80 درصد بیماران ظرف شش هفته برطرف می‌شود. چنانچه درد پس از گذشت سه ماه همچنان استمرار داشته باشد، تزریق دیسکوژل توصیه می‌شود.

مزایای تزریق دیسکوژل


مزایای تزریق دیسکوژل برای درمان دیسک کمر و گردن عبارتند از:

  • تحت کنترل بودن درمان:
    • چون دیسکوژل حاوی نشانگر اشعه ایکس است، پزشک می‌تواند درمان را با استفاده از رادیوسکوپی کاملاً کنترل کند.
    • از آنجایی که دیسکوژل ساختاری ژلاتینی دارد، احتمال نشت کردن آن در فضای دیسک صفر است.
    • ایمن بودن درمان
    • بدون عوارض بودن تزریق دیسکوژل؛ پس از این تزریق احتمال بروز عوارضی مانند سپسیس، التهاب یا درد بعد از عمل وجود ندارد.
    • محافظت از بافت‌های پیرامونی
    • تحمل بالای بیماران در برابر تزریق: تزریق دیسکوژل بروز واکنش‌های آلرژیک را به دنبال ندارد.
  • نوین بودن درمان:
    • در حال حاضر هیچ تکنیک درمانی یا جراحی دیگری وجود ندارد که به اندازه تزریق دیسکوژل برای رفع علائم فتق دیسک موثر باشد.
    • ارتفاع دیسک بین‌مهره‌ای در گذر زمان حفظ می‌شود و از بین رفتن فضای بین دیسک در اثر فروپاشی و روی هم افتادن دیسک پس از تزریق دیسکوژل مشاهده نمی‌شود.
  • قابل اطمینان بودن:
    • عدم بروز عوارض: در مشاهداتی که هفت سال بعد از تزریق دیسکوژل انجام شده است، هیچ گونه عوارض جانبی گزارش نشده است.
    • عود نکردن عارضه: در مشاهداتی که هفت سال بعد از تزریق دیسکوژل انجام شده است، عود عارضه گزارش نشده است.
  • هزینه پایین تزریق
  • کارآمدی و تاثیرگذاری تزریق

دیسکوپلاستی همراه با تزریق دیسکوژل


دیسکوپلاستی جدیدترین روش غیرجراحی درمان مشکلات دیسک است. این روش بدون درد و خونریزی برای درمان آسیب‌های دیسک گردنی و کمری مناسب است.

در درمان دیسکوپلاستی ماده‌ ژلاتینی مخصوصی حاوی اتیل الکل، سلولز و ماده رادیواپک در دیسک بین مهره‌ای ساییده شده تزریق می‌شود ـ این ماده دیسکوژل نام دارد. دیسکوپلاستی نیازی به بیهوشی عمومی ندارد و صرفاً محل ورود سوزن‌های بسیار ظریف تزریق به طور موضعی بی‌حس می‌شود.

دیسکوژل تحت هدایت فلوئوروسکوپی با دقت در دیسک تخریب شده تزریق می‌شود تا جراح بتواند درمان را به خوبی کنترل کند.

کاربردهای دیسکوپلاستی و دیسکوژل

دیسکوپلاستی برای فتق دیسک بین مهره‌ای ناحیه گردن و کمر مناسب است. یکی از مزایای شاخص دیسکوپلاستی این است که می‌تواند دو، سه یا چند دیسک آسیب دیده را هم‌زمان درمان کند. به علاوه می‌توان علاوه بر تزریق دیسکوژل، داروی بی‌حسی و کورتیزون را نیز در مفصل‌های ستون فقرات تزریق کرد. به این ترتیب مشکل مزمن بیماران در یک جلسه برای همیشه درمان می‌شود و بیمار می‌تواند به زندگی عادی شخصی و شغلیش برگردد.

نرخ موفقیت تزریق دیسکوژل

چنانچه تزریق دیسکوژل برای درمان عارضه مناسب انتخاب شود، انتظار می‌رود که نرخ موفقیت آن بالاتر از 75 درصد باشد. یکی از مزایای شاخص تزریق دیسکوژل کم‌تهاجمی بودن آن است و چون تزریق با استفاده از بی‌حسی موضعی انجام می‌شود، بیمار همان روز می‌تواند به خانه برگردد.

مزایای تزریق دیسکوژل

مزایای دیسکوپلاستی با تزریق دیسکوژل برای درمان فتق دیسک بین‌مهره‌ای فراوان است که از مهم‌ترین آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • تزریق به روش زیرجلدی انجام می‌شود و نیازی به جراحی ندارد.
  • عدم نیاز به بیهوشی
  • در این روش برشی روی بدن ایجاد نمی‌شود، بنابراین عمل بدون خونریزی است، بخیه‌ای زده نمی‌شود که بعداً نیاز به کشیدن داشته باشد و خطر بروز واکنش‌های التهابی نیز صفر است.
  • امکان درمان هم‌زمان چند دیسک
  • عدم نیاز به بستری شدن و ترخیص بیمار پس از اتمام تزریق
  • مطالعات نشان می‌دهد که 90 درصد بیماران پس از تزریق دیسکوژل از انجام عمل‌های جراحی دردناک و سنگین‌تری مانند فیوژن ستون فقرات در آینده نجات یافته‌اند.

معایب تزریق دیسکوژل

اگر بتوان این مورد را نقطه ضعف محسوب کرد، باید گفت که تزریق با استفاده از مقدار بسیار کمی داروی بی‌حسی انجام می‌شود، در نتیجه بیمار متوجه تمام اتفاقات حین تزریق می‌شود.

ترخیص بیماران بعد از تزریق دیسکوژل

ترخیص بیماران بعد از تزریق دیسکوژل

کل تزریق بیشتر از 15 دقیقه طول نمی‌کشد و بیماران سه تا چهار ساعت بعد از تزریق مرخص می‌شوند. بیماران می‌توانند بدون درد به زندگی عادی برگردند، البته انجام دادن کارهای سنگین تا یک هفته پس از تزریق ممنوع است. از بیماران خواسته می‌شود که در فواصل زمانی یک ماه، دو ماه و شش ماه بعد از تزریق برای معاینه و ارزیابی وضعیتشان به پزشک مراجعه کنند.

هزینه تزریق دیسکوژل

اکثر بیماران با توجه به شرایط دشوار اقتصادی فعلی توان پرداخت هزینه تزریق دیسکوژل را دارند. هزینه این تزریق موثر حدوداً یک سوم تا یک چهارم جراحی‌های پرهزینه‌ای مانند فیوژن ستون فقرات است.

چند درصد افراد میتوانند تزریق دیسکوژل را انجام بدهند؟

براساس مطالعات انجام شده، 70 ـ 80 درصد افراد در طول عمر خود دچار درد پایین کمر خواهند شد. اگر دیسک بین‌مهره‌ای علت کمردرد باشد، اکثر بیماران به جز موارد معدودی مانند بیماران دچار شکستگی دیسک می‌توانند تزریق دیسکوژل را انجام بدهند، البته به شرطی که علائم پس از گذشت چند ماه برطرف نشده باشد.